Ủy ban Kinh tế của Quốc hội vừa công bố bản tin kinh tế vĩ mô quý 1-2013, đánh giá triển vọng nền kinh tế vĩ mô Việt Nam, phân tích một số vấn đề chính sách nổi bật liên quan tới chính sách tiền tệ như lãi suất, nợ xấu, tái cơ cấu…
Từ đây, đưa ra những khuyến nghị chính sách ngắn hạn và trung hạn trong năm nay và giai đoạn tiếp theo.
Luẩn quẩn nợ xấu
Bức tranh kinh tế vĩ mô 2012 không có nhiều mảng màu sáng. Ngoài tăng trưởng kinh tế suy giảm ở mức 5,03%, thấp nhất từ năm 2000 đến nay, thì các số liệu thống kê về lao động, việc làm lại chưa cho thấy dấu hiệu tích cực. Điểm sáng của nền kinh tế là lạm phát được kiềm chế, xuất siêu hàng hóa sau nhiều năm, tỷ lệ thâm hụt ngân sách/GDP được kiểm soát ở mức 4,8%.
Năm nay, theo Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, nền kinh tế vẫn đối diện nhiều bất ổn, rủi ro. Lạm phát tiếp tục là nguy cơ tiềm ẩn, có liên quan đến một số chính sách. Đáng lo ngại hơn là vòng xoáy tăng trưởng suy giảm – nợ xấu gia tăng. Dù nguồn cung ứng tiền dồi dào nhưng quá trình cung ứng tín dụng lại "tắc nghẽn”. Trong đó, dư nợ tín dụng liên quan đến bất động sản (BĐS) chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng dư nợ. Với nền kinh tế đang trong quá trình điều chỉnh theo hướng thoái nợ sau thời gian tăng trưởng nóng dựa trên tăng trưởng tín dụng ở mức cao thì những lĩnh vực nóng nhất như BĐS sẽ phải điều chỉnh mạnh nhất.
Song, phá nợ xấu BĐS lại đang đối diện thách thức khó giải quyết như sự sai lệch lớn trong quan hệ cung cầu BĐS về nhà ở. Nhất là sự sai lệch lớn trong kỳ vọng của các DN BĐS. Đầu cơ trên diện rộng và kéo dài đã làm sai lệch tín hiệu thị trường, tạo kỳ vọng sai về giá đất. Không ít DN BĐS cho rằng, sự khó khăn của thị trường BĐS chỉ là tạm thời và giá cả đã chạm đáy nên sẽ chóng hồi phục. Một số DN giữ tâm lý găm giá chờ sự "giải cứu” của Nhà nước. Nhưng nguồn vốn nào để cứu BĐS? Làm thế nào kiểm soát dòng tiền không chảy vào nhóm lợi ích, các DN sân sau, thân quen? Hâm nóng hay phá băng BĐS, điều tiên quyết là sự minh bạch trong rót tiền cứu trợ DN.
Không giải cứu BĐS trung và cao cấp
Để nền kinh tế chuyển mình sang một quỹ đạo mới cân bằng và bền vững hơn, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, cần thời gian và một tầm nhìn trung hạn, thay vì quá chú ý đến những dao động ngắn hạn của nền kinh tế trong nước và toàn cầu.
Mục tiêu kép cho năm 2013 chính là kiềm chế lạm phát khoảng 8%, tăng trưởng GDP khoảng 5,5%. Chính sách tiền tệ hướng vào tiếp tục mua vào ngoại tệ, ưu tiên cung ứng tín dụng cho khu vực nông nghiệp, nông thôn, lĩnh vực xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ… Chính sách tài khóa thiên về thanh quyết toán nợ đọng từ các công trình đầu tư công, giải ngân cho các dự án dang dở, xem xét hoãn và miễn giảm thuế giá trị gia tăng, nhất là với các mặt hàng có tồn kho lớn, tỷ lệ sản xuất nội địa cao.
Riêng vấn đề nợ xấu, cần thêm các giải pháp với các ngành đặc thù, chiếm tỷ trọng lớn như thủy sản, BĐS, năng lượng. Với BĐS sẽ không có một sự giải cứu nào với các DN kinh doanh BĐS trung cấp và cao cấp, mà để thị trường quyết định và đào thải. Như vậy, DN buộc tính toán sớm hạ giá, giúp phá băng và tạo thanh khoản cho thị trường.
Một vấn đề nữa, xét về trung hạn từ 2013-2015, cần hướng tới đẩy mạnh tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, tiếp tục yêu cầu các NHTM trích lập quỹ dự phòng rủi ro, giảm nợ xấu bền vững. Xem xét khả năng giảm thuế, phí với người dân và DN, chuyển dịch cơ cấu thu NSNN theo hướng nâng cao tỷ trọng thu trong nước, giảm dần sự phụ thuộc nguồn thu từ bên ngoài. Buộc các DNNN phải chịu ràng buộc ngân sách cứng, bình đẳng với DN tư nhân, chịu giám sát chặt theo tiêu chuẩn của các công ty niêm yết.
