Hỏi: Tôi mang thai lần đầu khi đã 36 tuổi, nghe nói cần đặc biệt cẩn trọng. Cụ thể là những gì?

Trả lời:

Ngày nay, phụ nữ ngoài 35 tuổi muốn có thai không hiếm, do đó quan tâm đến thai nghén ở phụ nữ có tuổi là cách tốt nhất để con có sự khởi đầu thuận lợi. Đồng hồ sinh học là một thực tế nhưng không có gì quá khác thường với phụ nữ ở độ tuổi 35. Đó chỉ là tuổi mà những quan tâm đến nguy cơ xứng đáng được nói đến.

Đối mặt những nguy cơ

Với phụ nữ có tuổi thì chuyện có thai có thể không dễ dàng, phải mất nhiều thời gian hơn. Khi sinh ra, phụ nữ đã có một số lượng trứng nhất định nhưng giảm dần theo tuổi tác, đến 30 tuổi thì trứng còn có thể suy giảm về chất lượng, khả năng rụng trứng ít hơn dù vẫn có kinh đều đặn.

Trứng của phụ nữ có tuổi cũng không dễ thụ tinh so với trứng của những phụ nữ trẻ. Nếu phụ nữ đã qua tuổi 35 mà không thể có thai sau 6 tháng thì cần tư vấn thầy thuốc. Phụ nữ có tuổi dễ mang đa thai hơn, cơ may thai đôi tăng lên theo tuổi.

Các phương pháp hỗ trợ sinh sản như thụ tinh nhân tạo cũng có vai trò vì các công nghệ này làm tăng khả năng rụng trứng, dễ gây ra thai đôi hay đa thai khác.

bệnh tiểu đường phát sinh khi mang thai dễ xảy ra hơn và thường gặp hơn ở phụ nữ có tuổi. Kiểm soát chặt chẽ nồng độ đường trong máu bằng chế độ ăn, vận động thể chất và thực hành các biện pháp về lối sống là những khuyến cáo thiết yếu. Đôi khi cũng cần phải dùng thuốc.

Nếu không được điều trị, bệnh tiểu đường khi mang thai có thể cho thai quá to, tăng nguy cơ cho thai bị sang chấn khi đẻ. Cao huyết áp dễ phát triển hơn khi mang thai.

Một số nghiên cứu cho thấy cao huyết áp xảy ra khi có thai – trước tuần lễ 2 (gọi là cao huyết áp mãn tính), sau tuần lễ 20 (gọi là cao huyết áp thai nghén) hoặc sau tuần 20 và kèm với protein niệu (tiền sản giật) đều thường gặp hơn ở phụ nữ có tuổi (trên 35). Thầy thuốc sẽ phải theo dõi chặt chẽ hơn về huyết áp và sự phát triển của thai.

Cần dùng thuốc hoặc cho sinh sớm để tránh các biến chứng. Đôi khi cần mổ lấy thai vì phụ nữ có tuổi có nguy cơ cao hơn bị các biến chứng liên quan đến thai nghén dễ dẫn đến phải mổ lấy thai như nhau tiền đạo (nhau che lấp cổ tử cung).

Những khó khăn trong tiến trình chuyển dạ có xu hướng thường gặp hơn ở phụ nữ con so ngoài 35 tuổi.

Nguy cơ có những bất thường về nhiễm sắc thể (NST) cao hơn. Trẻ sinh ra từ những bà mẹ có tuổi có nguy cơ cao hơn bị một số bất thường về NST như hội chứng Down. Nguy cơ bị sẩy thai cũng cao hơn theo tuổi tác của bà mẹ, có lẽ do sự gia tăng những bất thường về NST.

Với phụ nữ có tuổi thì chuyện có thai có thể không dễ dàng. (ảnh minh họa)

Những nguy cơ cộng thêm

Tuổi của người bố cũng là một yếu tố nguy cơ. Nam giới suy giảm về khả năng sinh sản ngay từ những năm cuối của tuổi 30. Một số nghiên cứu cho thấy con của những người nam từ 40 tuổi trở lên có nguy cơ cao hơn bị bệnh tự kỷ so với những trẻ sinh ra từ những ông bố dưới 30 tuổi.

Nam ngoài 50 tuổi dễ sinh con bị một số khuyết tật bẩm sinh như rối loạn phát triển xương kiểu loạn sản sụn (achondroplasia) do những biến dị gien liên quan đến tuổi tác. Nguy cơ suy giảm về khả năng nhận thức cũng có thể cao hơn ở con của những ông bố có tuổi.

Phụ nữ ngoài 35 tuổi có thai cần làm gì?

Điều đầu tiên mà chị em ngoài 35 tuổi muốn có thai cần làm là tư vấn thầy thuốc ngay từ khi chưa thụ thai để biết chắc c‌ơ th‌ể đã sẵn sàng cho việc có thai chưa. Thầy thuốc sẽ khám toàn diện và khuyến cáo về những thay đổi cần thiết trong lối sống để mang thai và sinh con khỏe mạnh.

Lúc này cũng là cơ hội để giải quyết những băn khoăn về khả năng có thai và những khó khăn khi mang thai ở tuổi này. Nên tìm hiểu về những cách tốt nhất để tăng cơ may thụ thai. Khi đã mang thai, cần được theo dõi thường xuyên về sức khỏe của mẹ và thai.

Báo cho thầy thuốc biết mọi dấu hiệu và triệu chứng nếu có, kể cả khi có vẻ như không có gì quan trọng. Chế độ ăn lành mạnh cũng rất quan trọng. Khi có thai, cần nhiều folic acid, canxi, sắt, protein và các chất dinh dưỡng thiết yếu khác hơn. Bổ sung vitamin hàng ngày, tốt nhất là từ vài tháng trước khi thụ thai.

Tăng cân hợp lý sẽ tốt cho sức khỏe của con và giúp giảm bớt cân nặng thừa khi đẻ. Chỉ nên tăng cân khoảng 11 – 16 kg cho suốt cả thai kì đối với phụ nữ đã có cân nặng hợp lý từ trước khi có thai.

Nếu đã quá cân từ trước thì cần tăng cân ít. Nếu mang thai đôi hay thai ba, có thể cần tăng cân nhiều hơn và thầy thuốc sẽ khuyên chỉ nên tăng bao nhiêu. Duy trì vận động thân thể theo chỉ định và hướng dẫn của thầy thuốc, giúp giảm bớt hoặc phòng ngừa những khó chịu, tăng nghị lực và sức khỏe tổng thể.

Có lẽ vận động là cách tốt nhất để chuẩn bị cho cuộc chuyển dạ và sinh đẻ nhờ tăng sức bền và sức mạnh cơ bắp.

Tránh dùng mọi chất có nguy cơ như rượu, thu‌ốc l‌á và m‌a tú‌y. Báo cho thầy thuốc biết các thuốc hay sản phẩm bổ sung trước khi dùng. Cần biết về các test trước khi sinh để phát hiện những bất thường về nhiễm sắc thể.

Các test chẩn đoán như lấy mẫu gai nhau và chọc hút nước ối sẽ cung cấp thông tin về nhiễm sắc thể của thai hoặc nguy cơ có bất thường ở một nhiễm sắc thể nào đó, tuy nhiên những test này cũng có nguy cơ gây sảy thai cho nên sau khi được thầy thuốc giải thích những lợi ích và bất lợi, người mẹ sẽ tự mình quyết định có nên làm hay không.