Cháu Nguyễn Thanh V., 10 tháng tuổi, ở Khâm Thiên, Hà Nội bị sốt kèm theo ho, mẹ cháu tự mua thuốc kháng sinh về cho cháu uống. Sau 10 ngày, tình trạng sốt ho vẫn không thuyên giảm, cháu còn bị chảy mủ hai tai. Khi đưa vào viện, bác sĩ khám phát hiện cháu bị viêm phế quản và viêm tai giữa cấp. Xét nghiệm bạch cầu trong máu tăng 23.000. Cháu bé đã phải dùng kháng sinh đặc hiệu tiêm nhiều ngày mới đỡ.

lạ‌m dụn‌g kháng sinh đối với trẻ nhỏ sẽ dẫn tới nhờn thuốc, làm tăng sức công phá của vi khuẩn với c‌ơ th‌ể gây rối loạn gene dẫn đến bệnh ung thư. Nguy cơ dễ xảy ra nhất là phản ứng thuốc, thậm chí gây suy tủy, nhất là trường hợp người mẹ mang thai sử dụng streptomycine, kanamycine dùng liều cao có thể gây điếc và suy thận. Đặc biệt, ở trẻ nhỏ, lạ‌m dụn‌g thuốc sẽ làm ảnh hưởng đến sự phát triển sau này của các cháu.

Kháng sinh có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển các loại vi khuẩn hay vi nấm, được dùng trong các bệnh nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, một loại kháng sinh không trị được tất cả các bệnh nhiễm khuẩn, có loại trị được bệnh này mà không hiệu quả khi trị bệnh khác.

Tại bệnh viện Đa khoa Hồng Hà (Hà Nội), 80% trẻ đến khám đều có dùng kháng sinh trước đó, 70% trẻ bị cảm ho thông thường được cha mẹ tự điều trị bằng kháng sinh, hơn 40% trẻ mắc bệnh ho hô hấp sử dụng kháng sinh không hợp lý trước khi được đưa đến bệnh viện. Lý do dẫn đến lạ‌m dụn‌g kháng sinh do nhiều người tin rằng kháng sinh chữa được mọi thứ bệnh.

Một số bác sĩ cũng hay kê đơn kháng sinh khi chẩn đoán không rõ ràng, nhất là kháng sinh phổ rộng để điều trị bao vây, tin rằng làm như thế là an toàn... Nhiều trường hợp, bác sĩ kê đơn cho trẻ uống thuốc 2-3 tuần lễ, nhưng chỉ uống được 5-6 ngày, thấy trẻ bớt là các bà mẹ tự ý ngưng thuốc. Thật ra, trẻ mới chỉ giảm triệu chứng chứ chưa khỏi hẳn bệnh. Uống thuốc chưa đủ liều làm vi khuẩn dễ bị nhờn và sau đó bệnh tái phát. Tình trạng này tái diễn nhiều lần sẽ khiến bệnh nặng thêm.

Để tránh những điều đáng tiếc, chỉ dùng kháng sinh cho trẻ khi có các triệu chứng lâm sàng về nhiễm trùng nghi do vi khuẩn hoặc vi nấm trong các bệnh về đường hô hấp (viêm phế quản - phổi...), trong các bệnh về tai, mũi, họng như viêm VA, amidan, viêm tai... hoặc mắc bệnh virus nhưng có bội nhiễm thêm vi khuẩn như viêm phế quản sau sởi, nhiễm trùng da do thủy đậu.

Khi đã có đơn của bác sĩ, ta cần tuân thủ dùng đúng chỉ định, tuyệt đối không tự ý đổi tên thuốc (điều này có thể gặp ở một số quầy thuốc tư nhân, dược tá muốn bán được thuốc mình có cho nên tư vấn đổi thuốc bất chấp đã có đơn của bác sĩ).

DT